W Polsce udział kobiet pracujących w sektorze ICT jest niższy od średniej europejskiej i według Eurostatu wynosi 15,5 proc. Branża IT, choć dynamicznie rozwijająca się, wciąż pozostaje zdominowana przez mężczyzn. Wynika z wielu czynników społecznych, psychologicznych, a także z utrwalonych stereotypów. Jednak coraz więcej kobiet decyduje się na karierę w IT, zyskując nowe możliwości rozwoju i wyzwań. Jak firmy mogą wspierać kobiety w IT, a jak same specjalistki mogą budować pewność siebie i odnaleźć się w męskim świecie technologii?
Jakie inicjatywy wspierają kobiety w branży IT?
Warsztaty rozwojowe dla kobiet w biznesie IT są odpowiedzią na potrzeby tej grupy, pomagając im przełamać bariery i rozwinąć skrzydła w tej męskiej branży. Szkolenie skoncentrowane na miękkich umiejętnościach zwiększą kompetencje kobiet dzięki czemu kobiety te wzmocnią pewność siebie w codziennych wyzwaniach zawodowych. Rozpoznanie szeregu zjawisk charakterystycznych w męskich społecznościach w kontakcie z kobietami pozwola im na budowanie skutecznych strategii chroniących ich poczucie własnej wartości. Jest to bardzo ważna profilaktyka chroniąca zdrowie psychiczne kobiet przed kryzysami zawodowymi, wypaleniem i rezygnacją z pracy w tej branży.
Zwiększenie świadomości na temat trudności, które kobiety mogą napotkać w męskich środowiskach zawodowych, pozwala na lepsze przygotowanie psychiczne do radzenia sobie z ewentualnymi wyzwaniami. Umiejętność rozpoznawania i zarządzania tymi zjawiskami, jak np. mikroagresje czy stereotypy, pomaga kobietom w opracowaniu strategii obrony przed negatywnymi wpływami, zachowując jednocześnie pozytywne podejście do własnej pracy i kariery. W psychologicznym podejściu, wsparcie w rozwijaniu umiejętności interpersonalnych, takich jak asertywność, negocjacje czy radzenie sobie ze stresem, wpływa na redukcję lęków związanych z byciem kobietą w branży, poprawiając jej zdolność do wyrażania siebie i wytrwałości w obliczu trudności. Ponadto, świadome dbanie o równowagę psychiczną i wyznaczanie zdrowych granic w pracy skutkuje zmniejszeniem ryzyka kryzysów tożsamości zawodowej, a także zwiększa satysfakcję z wykonywanej pracy. To istotna profilaktyka, która przyczynia się do utrzymania zdrowia psychicznego kobiet i długofalowego rozwoju ich kariery.
Jakie są bariery dla kobiet w branży IT?
Branża IT nie jest wolna od barier, które utrudniają kobietom jej podbój. Po pierwsze, wciąż istnieje przeważająca liczba mężczyzn na wyższych stanowiskach, co sprawia, że kobiety w IT często czują się wykluczone lub niedoceniane. Bariery mogą dotyczyć niedostatecznego wsparcia w zakresie kariery, brakiem mentorek oraz ograniczoną liczbą ról przywódczych dostępnych dla kobiet w tej dziedzinie. Często obserwujemy też trudności związane z równowagą między życiem zawodowym a prywatnym, co może wynikać z oczekiwań, które wobec kobiet stawiają tradycyjne modele pracy w branży. Mimo że kobiety mogą mieć tak samo wysoki poziom kompetencji jak mężczyźni, to często spotykają się z subiektywnymi ocenami i stereotypami dotyczącymi ich umiejętności technicznych, co wpływa na ich awanse i rozwój zawodowy. Dodatkowo, kultura organizacyjna w wielu firmach IT bywa nastawiona na rywalizacyjny model pracy – długie godziny pracy, hierarchia i tzw. „bro culture” – co może być dla kobiet zniechęcające.
Jakie stereotypy wpływają na kobiety w branży IT?
Stereotypy, które wpływają na kobiety w branży IT, mają głęboko zakorzenione podstawy społeczne i kulturowe, które mogą skutkować poważnymi konsekwencjami zarówno na poziomie indywidualnym, jak i organizacyjnym. Jeden z najczęstszych stereotypów to przekonanie, że kobiety nie mają wrodzonych predyspozycji do pracy w technologii, ponieważ przypisuje się im cechy „miękkie” i emocjonalne, podczas gdy branża IT wymaga rzekomo „twardych”, logicznych i analitycznych umiejętności. Tymczasem umiejętności miękkie stają się kluczowe na rynku pracy, w liderstwie i przewodzeniu zespołom, budowaniu współpracy. Z psychologicznego punktu widzenia, kobiety, które spotykają się z tymi stereotypami, mogą doświadczać tzw. efektu stereotypowania, gdzie zaczynają wątpić w swoje kompetencje i umiejętności techniczne. Może to prowadzić do obniżonej pewności siebie oraz tzw. efektu samospełniającego się proroctwa – kobiety mogą unikać angażowania się w bardziej techniczne zadania, co skutkuje pogłębiającym się poczuciem braku kompetencji.
Ponadto, zjawisko tokenizowania, w którym kobieta traktowana jest jako „wyjątek”, staje się kolejnym źródłem stresu. W sytuacjach, gdy kobieta wchodzi do zespołu głównie dlatego, że jest kobietą, a nie z powodu jej kwalifikacji, może poczuć się wyizolowana i postrzegana przez pryzmat swojej płci, a nie kompetencji. Tego rodzaju doświadczenia mogą prowadzić do poczucia wypalenia zawodowego, wypaczonego obrazu siebie w środowisku pracy oraz lęku przed oceną.
Warsztaty rozwojowe dla kobiet w branży IT tworzą bezpieczną, dogodną przestrzeń, w której można opracować blokujące rozwój przekonania i stworzyć w ich miejsce nowe.
Dlaczego liczba kobiet w branży IT jest tak niska?
W latach 80-tych lub 90-tych, na wczesnym etapie edukacji dziewczęta często nie były odpowiednio zachęcane do rozwijania swoich zainteresowań w zakresie przedmiotów ścisłych, takich jak matematyka, fizyka czy informatyka. Wiele z nich, pod wpływem społecznych oczekiwań, postrzega te dziedziny jako „męskie” i nie identyfikuje się z obrazem typowej inżynierki czy programistki. Takie przekonania mogą prowadzić do tzw. efektu socjalizacji płciowej, w ramach którego dziewczęta uczą się, że pewne zawody są „nie dla nich”, co skutkuje ich niższym zainteresowaniem tymi kierunkami.
Istnieje presja społeczna, aby kobiety wybierały zawody „społecznie akceptowalne”, takie jak nauczycielki, pielęgniarki czy pracownice administracyjne, a nie techniczne i inżynierskie. Przekonania o tym, że technologia jest zbyt trudna, a kobiety nie radzą sobie w takich rolach, mogą zniechęcać je do podjęcia kariery w branży IT.
Kobiety w branży IT, podobnie jak w innych dziedzinach, mogą doświadczać tzw. syndromu oszustki (impostor syndrome), czyli poczucia, że nie zasługują na swoje miejsce w zespole lub branży, mimo że są kompetentne. Często towarzyszy im myślenie, że nie spełniają standardów „prawdziwego” specjalisty IT, co może prowadzić do zniechęcenia lub decyzji o rezygnacji.
Branża IT, w której wciąż dominują mężczyźni, bywa miejscem, w którym kobiety mogą doświadczać nie tylko wykluczenia, ale i dyskryminacji. Często spotykają się z mniejszymi szansami awansu, subiektywnym ocenianiem ich umiejętności czy uprzedzeniami. Taka toksyczna kultura może sprawić, że kobiety czują się zniechęcone do pracy w tej branży, nawet jeśli posiadają odpowiednie kwalifikacje.
Jakie wyzwania psychologiczne napotykają kobiety w IT?
Kobiety w IT stają przed wieloma wyzwaniami natury psychologicznej. Jednym z głównych problemów jest niska pewność siebie, która często wynika z wewnętrznych przekonań o niewystarczających kompetencjach. Zjawisko to jest szczególnie widoczne u kobiet, które wchodzą do męskiego świata IT i czują, że muszą udowodnić swoją wartość, czasem kosztem własnego zdrowia psychicznego. Dodatkowo, kobiety mogą odczuwać presję na bycie „perfekcyjną”, co prowadzi do wypalenia zawodowego. Wewnętrzne poczucie o byciu niewystarczającą, że nie zasługuje na swoje miejsce w branży, mimo że moje osiągnięcia są jak najbardziej zasłużone, a czasem nawet doceniane przez środowisko. To poczucie nieadekwatności może blokować rozwój kariery i ograniczać chęć do podejmowania nowych wyzwań.
Warsztaty rozwojowe – jak mogą pomóc?
Warsztaty rozwojowe dla kobiet w IT mają niezwykle ważne znaczenie z psychologicznego punktu widzenia, ponieważ oferują przestrzeń do pracy nad samoświadomością, rozumieniu siebie i swoich emocji, co jest kluczowe w radzeniu sobie z wyzwaniami zawodowymi i współpracą z zespołem. Jednym z głównych celów tych warsztatów jest przełamywanie psychologicznych barier, z którymi kobiety się mierzą na co dzień – brak pewności siebie, lęk przed niepowodzeniem czy obawy związane z dominującą w branży kulturą rywalizacji.
Zajęcia, które koncentrują się na budowaniu asertywności i pewności siebie, pomagają kobietom w przezwyciężeniu poczucia, że nie mają prawa do bycia „głosami” w swoich zespołach, co jest częstym zjawiskiem w środowisku technicznym. Uczestniczki uczą się, jak skutecznie wyrażać swoje opinie, bronić swoich pomysłów i brać uwagę, co wpływa na ich poczucie wartości. Przełamywanie tych psychicznych barier jest kluczowe nie tylko dla rozwoju zawodowego, ale również dla utrzymania zdrowia psychicznego, chroniąc przed wypaleniem zawodowym i stresem.
Dzięki wsparciu mentorek i możliwości nawiązywania relacji z innymi kobietami w branży, uczestniczki warsztatów odkrywają, jak ważne jest poczucie przynależności do grupy, która rozumie ich unikalne wyzwania. Takie wsparcie społecznościowe pozytywnie wpływa na poczucie kompetencji i przynależności, co z kolei wzmacnia motywację do dalszego rozwoju i podejmowania nowych wyzwań.
